---
Մի փոքր ժամանակ գտա պատասխանելու։
Այդ բոլորը արվել է ամբողջ աշխարհում։ Ողջ աշխարհն է ստեղծել և արդյունաբերություն, և ռումբ, և մետրո, և «ախչի անունդ Վեռա, արի գնանք օպեռա», և հաց մածուն ու կուշտ հասարակություն։
Հանրահայտ ֆիզիոլոգ, նոբելյան մրցանակակիր «Հովհաննես Պետրոսի Պողոսյանը» նկատել է, որ ահաբեկչությունը (այն էլ շրջափակմամբ), և այն էլ սովի ուղեկցությամբ, հասարակությանը ներարկում է ստրկական հնազանդություն։ Արդյունքում ազգը մատնվում է մոռացության։ Ինչին ականատես ենք առ այսօր։
Ինչ որ բան հիշեցնում է՞։
Նրա փորձարկումները շատ կարևոր էին ստրկական հասարակություն կառուցելու համար, որին կարելի է ներարկել ցանկացած ռեֆլեքսներ։ Դա պետք էր նոր տիպի մարդ ստեղծելու համար՝ զրկված բազմաթիվ բնածին ռեֆլեքսներից, բայց ներարկված ձեռքբերովի ռեֆլեքսներով։ Իր փորձարկումներով նա ապացուցել է, որ կարելի է համեմատաբար արագ ճնշել բնածին ռեֆլեքսները, օրինակ, ազատ լինելու ռեֆլեքսը և դրա փոխարեն դաստիարակել վախի և հնազանդության ռեֆլեքսը։
Այն տարիներին Նադյա Մանդելշտամը գրում էր. «Մենք գտնվում ենք հիպնոս քնի մեջ։ Մեզ իրապես ներշնչել են, որ մենք մտել ենք մի նոր դարաշրջան և մեզ մնում է միայն ենթարկվել պատմական անհրաժեշտությանը...։ Մարդիք զրկվել են կամքից և ինքնուրույն դատողությունից»։
Հասարակությունը վերածվել է «Պողոսյանի» շների փորձադաշտի, հնազանդորեն արձագանքելով լամպերի և այլ սեմաֆորների թարթմանը։
Այն ինչ հիմա կատարվում է մեր հետ, բոլորի հետ, այդ «մեծ ախպոր մեզ զանազան բարիքներ մատուցելները», մերժիկներն ու կորժիկները, կորիդորնաշերը, հակաարևմտյան հիստերիաները,
լաօյի սերիաները - մարդիք չեն հասկանում, որ քուրդ Հասոն ջոչ Ապոյին արդեն սպանելա, էլ լաօն հու՞ստը հելնի-
սասնա ծռերը - էս մարդիք էլ տեղը չեն բերում, որ ապու պապերը, պապը, տղեն մեկ էլ թոռը իրար հետ միասին չեն պայքարել Մսրա դեմ,
հիմա ել բեվեռը - ակազիվաետսյա ազգը բեվեռներ էլ ունի, բա որ Դավիթը իրա պապերի՝ Սանոյի ու Բղդոյի ձեռը բռնած գա հարցնի, ո՞ր բեվեռը՝ հյուսիսայի՞ն թե՞ հարավային,
Սևանի ձկնորսները - որսագողությունը արդարացնելու համար ասումա
- Մեր պոպերը Օրևմտյան Խայաստանից խատուկ ձկան խմար են էկե, բա իմալ, տեսեր են լավ ուռկան քցելու տեղա, էկերեն
և այլ պայմանական ու ոչ պայմանական ռեֆլեքսները, դա մեծ փորձարկումների արդյունքն է դուրս եկած հանրահայտ ֆիզիոլոգի լաբորատորիայի սահմաններից։